Zeytin Neden Ölümsüzlük Ağacı Olarak Bilinir?

Zeytin Neden Ölümsüzlük Ağacı Olarak Bilinir?

Zeytin konusu Rusya – Ukrayna savaşı gümbürtüsüne unutuldu gitti sanırım,

Malumunuz olduğu üzere zeytinlik alanlarda linyit işletmeleri kurmak için asırlık ağaçların kesilmesi gündeme geldi.

Tüm dünya fosil yakıtlardan kurtulmak için seferber olmuşken, biz fosil yakıtlar arasında en kalitesizi olan linyit için asırlık mirasları yok etmekte en ufak bir rahatsızlık duymuyor gibiyiz sanki…

Konu ile ilgili haberleri okuduğumda, bu hafta sonumu zeytinin tarihi ve kültürel değerini incelemek için ayırmaya karar verdim.

Zeytin ağacı bir kez toprağa tutunduktan sonra kolay kolay ölmez,

Öldüğü sanıldığı anda köklerinden yeni filizler verebilir…

Yaprakları yaz kış yeşil olan ağacın neredeyse sonsuz bir yaşama gücü vardır!!!

Zeytin Ağacı Ne Kadar Yaşar?

Avrupa kıtasının en yaşlı ağaçlarından biri, Portekiz’ de hala yaşayan bir zeytin ağacı…

Oliveira do Mouchao adı verilen ağacın 3000 yaşından fazla olduğu düşünülüyor.

Yunanistan’ ın Girit Adasında yaşayan Vouves isimli ağacın da 2.500 yaşında olduğu tahmin edilmekte…

Şaşırtıcı değil mi?

Ancak çok daha şaşırtıcı olan ise ağaçların hala meyve veriyor olması!!!

Bir düşünsenize, kimler kimler o ağacın meyvelerinden tatmamıştır;

Resmen insanlığın bu dünyadaki serüvenine kesintisiz olarak şahitlik etmiş bir canlıdan bahsediyoruz…

Daha da ileri gidelim mi?

Ege’ de Santorini Adası’nda yapılan arkeolojik çalışmalarda 39 bin yıllık zeytin yaprağı fosilleri ortaya çıkarılmış;

Evet yazı ile otuz dokuz bin yıl!!!

Kuzey Afrika’daki Sahra Bölgesi’ndeki arkeolojik araştırmalarda ise 14 bin yıl öncesinden kalma fosillere ulaşılmış.

Ağacın bu kadar uzun ömürlü olmasının nedenlerinden biri de yapraklarındaki oleuropein imiş, 

Ve bu madde hem ağacın hem de meyvenin korunmasına yardımcı oluyormuş…

Zeytin Felsefesi Olan Bir Ağaçtır

Zeytin ağaçlarının her yıl aynı oranda meyve vermediğini okudum,

Bir yıl çok mahsul verirken, ertesi yıl hiç mahsul vermez,

Üretken bir yılın ardından ağaç dinlenir ve kendini yenilermiş…

Halk arasında bu duruma “var yılı ve yok yılı” adı veriliyor.

Belki de bu kadar uzun ömürlü olmalarının altında yatan kadim sırlardan bir tanesi de sürekli kendisini yenileyerek yaşlanmanın önüne geçiyor olmasıdır,

Kim bilir?

İşte tüm bu gerekçelerden dolayı Latince’ de bir tanımlama var:

Olea prima omnium arborum est…

Yani,

Zeytin tüm ağaçların ilkidir!!!

İlginç noktalardan bir tanesi de neredeyse tüm din ve inanç sistemlerinde zeytin ağacına bir kutsiyet verilmiş olması,

Gerçi ilginç dedim ama,

İnsanlık tarihinden daha eski bir canlıdan bahsettiğimizi düşününce çok da şaşırtıcı gelmiyor insana…

Kadim Zeytin Ağacı

Tüm semavi din kitaplarında zeytin, hurma, üzüm , incir ve nar adları geçmekteymiş.

Kutsal kitaplarda bu ağaç bolluğun, adaletin, sağlığın, gururun, zaferin, refahın, bilgeliğin, aklın, arınmanın ve yeniden doğuşun,

Kısaca insanlık için en önemli erdem ve değerlerin sembolü olarak tasvir edilmiş…

Hz Nuh Tufanı:

Herkesin bildiği üzere Hz Nuh’ a bir gemi yapması ve tüm hayvanlardan birer çift alarak denize açılması emredilmiştir.

Ve ardından gelen büyük tufan ile, Hz Nuh’un gemisindeki canlılar hariç yeryüzünde yaşayan herşey yok olur.

Tufan durulduktan sonra Hz Nuh suların yeterince çekilip çekilmediğini anlamak için bir güvercin salar,

Ancak bir süre sonra güvercin gemiye geri döner.

Nuh Hazretleri bir hafta sonra güvercini tekrar salar,

Bu sefer kuş ağzında dalından yeni koparılmış bir zeytin dalı ile döner ve böylece Hz Nuh suların çekilmiş olduğunu anlar.

İşte ta o zamandan günümüze:

  • Ağzında zeytin dalı tutan güvercin umudun ve barışın,
  • Tufanın tüm yıkıcılığına rağmen direnen zeytin ağacı ise ölümsüzlüğün simgesi olarak kabul edilmiştir.

Antik Yunan:

Zeytin ağacı, Yunan mitolojisinde tanrıların insanlığa en büyük lütfu olarak tanımlanmış.

Okuduklarıma göre zeytin ağacının yaratılışı bir yarışmaya dayanıyormuş…

Mitolojiye göre yeni bir şehir inşa edilir ve koruyucusunu belirlemek için Antik Yunan Tanrıları arasında bir yarışma düzenlenir.

İnsanlık için en kıymetli ve yararlı hediyeyi sunan kazanacak;

Şehre onun adı verilerek o şehrin koruyucusu olacakmış…

İlk olarak Denizlerin Tanrısı Poseidon mızrağıyla bir kayaya vurmuş;

Kayadan denizin gücünü sembolize eden tuzlu su fışkırmış birden…

Ardından saflığı ve arılığı temsil eden Tanrıça Athena vurmuş mızrağını kayaya;

Bu sefer kayadan barış ve bereket sembolü zeytin ağacı çıkmış…

Yeni şehrin adı da Athens (Atina) olmuş;

Çünkü şehrin vatandaşları Athena’ nın hediyesini kabul etmişler

Ve onun koruyuculuğu altına girmişler…


Yalnızca yeni yayınlanan yazılardan

haberdar olmak için

PaylaşıYorum listesine katılın…



Olimpiyatlarda zeytinyağı ile masaj yapılmasının nedeni ise Zeus’un gücünün ve Athena’ nın bilgeliğinin sporculara bahşedileceğine inanılması imiş…

Antik Yunan’da zeytin ağacı kutsal ağaç olarak kabul edildiği için zwytincilik işinin ancak iyi ve dürüst olarak bilinen insanlar tarafından yapılmasına izin veriliyormuş….

Zeytinin aynı zamanda bekareti ve arılığı temsil ettiğine inanılır,

Bu nedenle de Antik Yunan’da  zeytini yalnızca bakireler toplayabilirmiş…

Tarihte bilinen ilk zeytin koruma kanunu da Antik Yunan’da Solon tarafından konulmuş,

Ve zeytin ağaca zarar verenlere çok ağır yaptırımlar, kesenlere ise ölüm cezası uygulanmış…

Aristoteles tarafından kaleme alınan Atina Anayasası’nda da aynı hükümler yer almaktaymış.

Bu gün batı dillerinin tamamında değişik söyleyişleri olan ”oil” kelimesi, Eski Yunanca’da zeytin ağacı anlamına gelen ”eleia” kelimesinden türemiştir.

Antik Mısır:

Mısır Mitolojisinde İsis doğurganlık, büyü ve sağlık tanrıçası olarak bilinir;

Zeytini yetiştirmek, hasat etmek ve yiyebilmek için ihtiyaç duyulan tüm bilgilerin insanlığa Tanrıça İsis tarafından verildiğine inanılırmış…

Antik Mısır’da da bu nedenle büyük kutsiyet atfedilmiş,

Ve firavunların öte dünyaya geçerken yiyecekleri yemek olduğu kabul edilirmiş.

Hem ağaç, hem meyvesi hem de yaprakları Mısır’da  tanrısal erdemlere eşlik eder;

Firavun Tutankamon’un başındaki zeytin yapraklarıyla örülü tacın, adaletin tacı olduğuna inanılırmış.

Yine III. Ramses, aydınlanmanın simgesi olarak Güneş Tanrısı Ra’ ya zeytin dalları sunmuş.

Semavi Dinler:

Kudüs’ün doğusunda kalan Zeytin Dağı üç semavi din olan Musevilik, Hıristiyanlık ve Müslümanlık için kutsal sayılır.

Kuran-ı Kerim’de 6 ayette ve ek olarak çok sayıda hadiste zeytinden övgü ile bahsediliyor.

Kur’anda bu zeytin ağacının Sina Dağından geldiği, meyvelerinden yağ elde edildiği ve bu yağın yemeklere lezzet vermek için kullanıldığı yazılıdır. 

Nur suresi 35. Ayette, “doğuya ya da batıya ait olmayan mübarek zeytin ağacının yağı ateşe değmeden bile ışık verir” ifadeleri ile zeytin ağacının kutlu, bereketli olduğu tasvir ediliyor.

Hazreti Davut kendisini bu ağaca benzetir,

Fakat ben Allah’ın evinde yeşil zeytin ağacı gibiyim;

Daima ve ebediyen Allah’ın inayetine güvenirim” der

Tevrat ve İncil ise zeytin kelimesi 140 kez geçiyormuş…

Özetle…

Sezar’ın başındaki taç da, 

Herkül’ün silahı da, 

Hazreti İsa’nın çarmıha gerildiği haç da zeytin ağacındandır…

Aslında fazla söze hacet yok,

En güzel tanımlamayı Bilge Ağaç Dergisi’nde Prof Dr Suat Çağlayan yapmış:

Zeytini ve zeytinyağı ile insanlara sağlıklı ve uzun bir yaşam verdiği için “yaşam ağacı”

Üretkenliği, barışçılığı ve gövdesindeki estetik kıvrımlar nedeniyle “kadın ağaç”

Tüm dinlerde kutsanması nedeniyle “kutsal ağaç”

Binlerce yıllık geçmişi olduğu için “mitolojinin görgü tanığı” yakıştırmaları yapılabilir.

Doğa bu ağaca büyük bir ayrıcalık daha tanımış, onu binlerce yıllık yaşamında sürekli üretme şansıyla ödüllendirmiştir.

Nazım Hikmet’ in dizelerinde de olduğu gibi:

Yani,

Öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı, yetmişinde bile

Mesela,

Zeytin dikeceksin,

Hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil,

Ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için,

Yaşamak yanı ağır bastığı için…

Uzun sözün kısası… 

Zeytine dokunmak insanın haddi değildir;

Olsa olsa bize düşen, ona şapka çıkarmaktır!!!


Yalnızca yeni yayınlanan yazılardan

haberdar olmak için

PaylaşıYorum listesine katılın…


Aşağıdaki yazılar da ilginizi çekebilir:

Zeytin Neden Ölümsüzlük Ağacı Olarak Bilinir?” için 4 yorum

  1. Sanırım okuduğum zevk aldığım en güzel yazı zeytin ağacı Allah’ın kudrettinie bize bahş ettiği sonsuz nimetlerin mucizelerine şükr etmek

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.